تاريخچه : نام گياه از واژه يونانى Helios ( - خورشيد ) و Annus ( - يك ساله ) يا به عبارت ديگر ( گل خورشيد يك ساله ) گرفته شده است . سرخ‌پوستان امريكا از زمان‌هاى بسيار دور آن را پرورش مىداده‌اند و بر اين عقيده بوده‌اند كه كشت گياه در اطراف منزل از هواى فاسد ( Mala aria - ) يا مالاريا پيشگيرى مىكند . در سال 1569 ميلادى از امريكا به اسپانيا برده شد و در سال 1830 ميلادى در روسيه از تخم آن روغن استخراج شد . به سنسكريت گياه را Suryamukhi و Adityabajaka و به هندى و اردو سورج مگهى Suraj mukhi ( به هندى - آفتاب روى ) ناميده‌اند . در ايران از زمان قاجاريه شناخته شده و قديمىترين كتاب خطى پارسى كه شرح آن آمده است فروغ ناصرى تأليف سلطان الحكماء ( متوفى 1322 ه . ق . - 1904 ميلادى ) استاد طب قديم دار الفنون مىباشد . وى مىنويسد : " گل آفتاب‌پرست كه گل آفتاب‌گردان نيز گويند . . . تخم اين گل در بعضى از بلاد گرمسير نصف وزن خود دهن ( روغن ) شيرين دارد كه هم جهت غذا و جهت چراغ به كار است و نبات گل مزبور جهت سالم نمودن هواى رطوبى بسيار مفيد است چنانچه در پاى تخت " واشينگتون " در ارض جديد معلوم شده از جهت پست بودن زمين آن هوايش غير سالم بود و اهل آنجا به نواب رديه ( 1 * ) مبتلى مىشدند پس رئيس آنجا به خيال افتاد كه گل آفتاب‌گردان در آنجا به مقدار زياد بكارد تا جذب رطوبت هوائى نمايد و اين عمل بطورى مفيد افتاد كه از آن سال تا به حال حميات ردّيه در آنجا ديده نشده است " ( 2 * ) . ناظم الاطباء در پزشكىنامه مىنويسد : " تورنسل ، آفتاب‌گردان " ( آفتاب‌پرست ) آذريون ( 3 * ) حنوه ، هليانتوس آنوس مىگويند و مانند گاو زبان حشيشه الزجاج و غيره از عوامل مدره است و مانند آنها داراى مقدار زيادى شوره مىباشد و مغز ساقه آفتاب‌گردان بقدرى شوره دارد كه مانند فتيله باروتى مىسوزد . . . . " ( 4 * ) . قسمت مورد مصرف : گل ، برگ ، دانه و روغن تركيبات شيميائى : گل : داراى گلوكوزيد كوئرسىمه‌ريتين Quercimeritin به فرمول C 21 H 20 O 12 H 2 O ، كوئرستين Quecetin ، فيتوسترول ، بتائين ، كولين ، آنتوسيانين ، اسيد سولانتيك Solantic acid ، فاراديول ، آرنيديول و يك ماده رنگى مىباشد . برگ : اسيدهاى مالونيك ، لاكتيك ، سوكسينك و فوماريك دانه : كوئرسيترين Quercitrine ، بتائين Betain ، كلين Choline ، نوكلئين Nuclein ، كلسترين ، آلبومين ، گلبولين ، فيتين ، ادستين Odestin ، اسيد هليانتيك و اسيد هليانتينك ، رزين ، ويتامين‌هاى D , C , A و E ، فرمان‌هاى مختلف مانند ليپاز و فنولاز .